Τα προσωπικά τοπόσημα της Μαρίας Φιλιππακοπούλου / Λουϊζα Καραπιδάκη

Κείμενο για την ατομική έκθεση Πεδία / Fields στην Artshot Sophia Gaitani τον Νοέμβριο του 2022 στην Αθήνα από την ιστορικό τέχνης Λουϊζα Καραπιδάκη.

 

Τόποι άγνωστοι, αλλά οικείοι, με άηχα τοπία να ξεπροβάλλουν μέσα σε μια απόλυτα σιγηλή, ενίοτε και παγερή, ατμόσφαιρα, αποτελούν την πρόσφατη (2020-2022) ζωγραφική ενότητα «Πεδία / Fields» της Μαρίας Φιλιππακοπούλου. 

Οι τόποι της, τοπία της μνήμης και της φαντασίας με φωτορεαλιστικές αναφορές, έχουν ταυτότητα και όνομα αν και δεν εστιάζουν σε συγκεκριμένα τοπιογραφικά γνωρίσματα. Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των “πεδίων” της προκύπτουν από βιωμένους τόπους της ηπειρωτικής Ελλάδας - Ηλείας και Αρκαδίας - και των νησιών του Αιγαίου, του Λιβυκού και του Ιονίου πελάγους, με σημεία αναφοράς τη θάλασσα, τις παραλίες, τους βάτους, τις γόνιμες πεδιάδες, τα χέρσα χωράφια και γενικότερα το τοπογραφικό ανάγλυφο. Παράλληλα, οι αστικοί χώροι παρουσιάζονται όπως είναι καταγεγραμμένοι στο μνημονικό της εικαστικού και μεταφέρονται στον καμβά σύμφωνα με τις προσωπικές της ιδεαλιστικές αποτυπώσεις. Στα αστικά της τοπία, όπου προβάλλει τα έργα ανθρώπων χωρίς την ανθρώπινη παρουσία, περιγράφει όψεις πλασματικών κτηρίων σύμφωνα με τη μοναδική συνθετική της ικανότητα να αποτυπώνει με επιλεκτικά στοιχεία τη δική της οπτική πραγματικότητα.

Στις απεικονίσεις της υπερτερούν τα πλημμυρισμένα από άπλετο φως χρώματα της φύσης, τα ψυχρά μπλε, τα θερμά πράσινα, τα απαστράπτοντα  κίτρινα, αλλά και ουδέτεροι τόνοι της άμμου, που αναδεικνύουν τα επιλεκτικά εικονογραφικά της στοιχεία και δίνουν μια υπερβατική διάσταση στις συνθέσεις της. «Δουλεύω με λάδι σε καμβά, χρησιμοποιώ δηλαδή παραδοσιακά μέσα στην ζωγραφική μου για να συνθέσω, θέλω να πιστεύω, σύγχρονες εικόνες. Το λάδι είναι ένα υλικό που αργεί να στεγνώσει, κι έτσι παραμένει εύπλαστο και ζωντανό για αρκετές μέρες. Αυτό με βοηθάει στο να επεμβαίνω ξανά και ξανά. Η ζωγραφική μου δεν έχει  πλασίματα και πάστες, έχει όμως πάρα πολλά layers, στρώματα χρώματος που περνάω ξανά και ξανά το ένα πάνω στο άλλο για να το φέρω στο σημείο που θέλω. Αυτή η χειρονομία του απλώματος του χρώματος πάνω στον καμβά σε επανάληψη λειτουργεί για μένα σχεδόν διαλογιστικά».

Σε κάθε έργο ο θεατής, μετά την πρώτη έκπληξη από την απαράμιλλη αισθητική αρμονία χρώματος και σύνθεσης, παροτρύνεται σε μια άτυπη ιχνηλασία μεταξύ φυσικού και επινοημένου εικονιζόμενου στοιχείου: όπως δηλώνει και η καλλιτέχνης, «Θέλω ο θεατής κοιτάζοντας τα έργα μου να μπορεί να φτιάχνει τις δικές του ιστορίες, να βρίσκει την δικιά του ιδιωτική μνήμη».

Η απόλυτη λιτότητα των εικαστικών της εκφάνσεων με την ανεπιτήδευτη ευμορφία των τόπων, τις απέριττες γραμμές, τον πλήρη σεβασμό στους κανόνες της προοπτικής και στις φυσικές αναλογίες των όγκων μετατρέπουν τις αναπαραστάσεις της Μαρίας Φιλιππακοπούλου  σε ποιητικές εικόνες και αναιρούν κάθε ίχνος φωτογραφικού νατουραλισμού.

Οι εκφραστικές διατυπώσεις των εικονιστικών της αποδόσεων είναι εντελώς προσωπικές και δεν έχουν χρονικές αναφορές: «Δημιουργώ εικόνες ανοιχτές σε ερμηνείες όσον αφορά το χρόνο, τον χώρο αλλά και την έννοια πίσω από αυτές…». Τα «Πεδία / Fields» της αποπνέουν ένα ιδιότυπο λυρισμό και η δυναμική των αφηγήσεών της είναι το απαύγασμα των συνεχών εικαστικών αναζητήσεών της για μια επιτηδευμένη, μετα-μοντέρνα, απεικονιστική απλότητα.

 

Λουϊζα Καραπιδάκη, ιστορικός τέχνης

 

 

 

 

 

 

 

 

Συνέντευξη στο Let It Be

Συνέντευξη στην Λετίσια Μουστάκη για το Let It Be


LET IT BE

AXIANEWS_ Σύγχρονοι Έλληνες Ζωγράφοι

Δημοσιέυση στην εφημεριδά Axianews για την ομαδική έκθεση Σύγχρονοι Έλληνες Ζωγράφοι στην γκαλερύ Artshot_Sophia Gaitani τον Ιούνιο του 2022. Η έκθεση πραγματοποιήθηκε με αφορμή το βιβλίο της ιστορικού τέχνης Ήρας Παπαποστόλου "Σύγχρονοι Έλληνες Ζωγράφοι- Άρθρα και Συνεντεύξεις στο Αrt22". 

 

AXIANEWS_Πολύτιμες οντότητες / Precious Entities

Δημοσιέυση στην εφημεριδά Axianews για την τριαδική έκθεση Πολύτιμες οντότητες / Precious Entities στην γκαλερυ Artshot_Sophia Gaitani τον Μάιο του 2022.



ART 22 - Μαρία Φιλιππακοπούλου: Η εικόνα μου αποκτά ήχο

Παρουσίαση από το ART 22 για τα εξώφυλλα των άλμπουμ για την elsewhere records.

ART 22



Δυναμικό εκθεσιακό ξεκίνημα / Νέο «Αφήγημα»; ΧΑΡΤΗΣ 11 του Χάρη Καμπουρίδη / 2019

Στον ορίζοντα της αθωότητας κινούνται ιδεολογικά οι επόμενες δύο εκθέσεις:

Της Μαρίας Φιλιππακοπούλου (γκαλερί «Κουρντ»). Πολύ ιδιαίτερες οι εικόνες που αναδύονται από τα έργα της, σαν «αφελείς» μεταπλάσεις σκηνών από το δρόμο και τη γειτονιά που η ζωγράφος αναδεικνύει σε ιδεοκρατικά στερεότυπα, σαν ονειρικές/σουρεαλιστικές μνήμες, ήρεμες και πέραν του επίκαιρου.

@ΧΑΡΤΗΣ



Στον ορίζοντα της αθωότητας κινούνται ιδεολογικά οι επόμενες δύο εκθέσεις:

Της Μαρίας Φιλιππακοπούλου (γκαλερί «Κουρντ»). Πολύ ιδιαίτερες οι εικόνες που αναδύονται από τα έργα της, σαν «αφελείς» μεταπλάσεις σκηνών από το δρόμο και τη γειτονιά που η ζωγράφος αναδεικνύει σε ιδεοκρατικά στερεότυπα, σαν ονειρικές/σουρεαλιστικές μνήμες, ήρεμες και πέραν του επίκαιρου.


κκκλου (γκαλερί «Κουρντ»). Πολύ ιδιαίτερες οι εικόνες που αναδύονται από τα έργα της, σαν «α μετλάσεις σκηνών από το δρόμο και τη γειτονιά που η ζωγράφος αναδεικνύει σε ιδεοκρατικά στερυπα, σακκκν ονειρικές/σουρεαλιστικές μνήμες, ήρεμες και πέραν του επίκαιρ

Long Days, Κωνσταντίνος Παπαχρίστου / 2019

Κείμενο για την ατομική έκθεση Long Days στην Γκαλερί Κουρντ στην Αθήνα το 2019 από τον ιστορικό τέχνης και επιμελητή του μουσείου Μπενάκη Κωνσταντίνο Παπαχρήστου.

 Η Μαρία Φιλιππακοπούλου έχει καθιερώσει ένα προσωπικό και αναγνωρίσιμο στυλ, επιτυγχάνοντας όμως σε κάθε νέα της δουλειά να εξελίσσει τη ζωγραφική της προσθέτοντας νέα στοιχεία που επιδέχονται βαθύτερες ερμηνείες. Περιπλανώμενη στην Αθήνα, η ζωγράφος καταγράφει με τη φωτογραφική της μηχανή ό,τι της τραβά την προσοχή, εστιάζοντας κυρίως στη σχέση του αστικού με το φυσικό περιβάλλον. Αποκτά έτσι ένα πρωτογενές υλικό που αποτελεί μεν τη στέρεη βάση για τη ζωγραφική της, δυνητικά όμως μπορεί να την υπονομεύσει: αν η χρήση της φωτογραφίας δεν συνοδευτεί από μια ενδότερη συναισθηματική φόρτιση, κινδυνεύει να οδηγήσει τον καλλιτέχνη σε έναν άγονο φωτορεαλισμό που δεν έχει να προσφέρει τίποτα περισσότερο από την πρόσκαιρη γοητεία μιας όμορφης εικόνας.

Παρατηρώντας τα έργα της έκθεσης, αντιλαμβάνεται κανείς ότι η Μαρία Φιλιππακοπούλου δεν θέλει απλώς να αποτυπώσει ένα στιγμιότυπο, ούτε να παγώσει τον χρόνο σε μια συγκεκριμένη στιγμή. Επιδίωξή της είναι να διηγηθεί μια ιστορία χωρίς τον περιορισμό του χρόνου, με όσο το δυνατόν λιγότερες λέξεις, ώστε να είναι πλήρης χωρίς να είναι κουραστική. Η ζωγράφος δεν οριοθετεί την αρχή και το τέλος της ιστορίας, αλλά πλάθει το σενάριο και αφήνει τον θεατή να φανταστεί την εξέλιξή του. Δημιουργούνται με τον τρόπο αυτό έντεκα ιστορίες αστικής καθημερινότητας, που μπορούν να αντιμετωπιστούν είτε αυτόνομα είτε ως μέρος ενός συνόλου.

Η μετάβαση από την προσπάθεια σύλληψης της στιγμής και την απεικόνιση ενός στιγμιότυπου στη διήγηση μιας σύντομης αλλά περιεκτικής ιστορίας, αποτελεί σπουδαία εξέλιξη στο έργο της  Μαρίας Φιλιππακοπούλου. Σημαντικό ρόλο σε αυτό έπαιξε η επαφή της με τα ιαπωνικά χαϊκού, τις σύντομες αυτές ποιητικές φόρμες όπου μέσα σε δεκαεπτά συλλαβές περιγράφεται μια εικόνα της φύσης. Κάθε χαϊκού αποτελεί μια πρόκληση τόσο για τον δημιουργό του, ο οποίος καλείται να αποδώσει αυτό που σκέφτεται μέσα σε ένα ασφυκτικό πλαίσιο, όσο και για τον αναγνώστη που καλείται να το αποκρυπτογραφήσει. Οι δεκαεπτά συλλαβές, όρος που ταυτόχρονα περιορίζει αλλά και προκαλεί, γίνονται η ζωγραφική επιφάνεια της Μαρίας Φιλιππακοπούλου: η λιτότητα των μέσων απελευθερώνει τη φαντασία και το συναίσθημα, η εικόνα μετατρέπεται σε ιστορία.

Το αστικό τοπίο ως θέμα εμπεριέχει επίσης αρκετές δυσκολίες για έναν καλλιτέχνη. Καθώς οι περισσότεροι είμαστε εξοικειωμένοι με αυτό αντικρίζοντάς το καθημερινά, αναζητούμε πολλές φορές υποσυνείδητα την πιστότητα της απεικόνισης ή την αναγνωρισιμότητα τόπων και χώρων. Κάτι τέτοιο δεν αποτελεί επιδίωξη της ζωγράφου, παρότι συνήθως «διευκολύνει» τον θεατή αναφέροντας στους τίτλους των περισσότερων έργων τοποθεσίες της πόλης. Αντιθέτως, καθώς εισάγει πολλές φορές στη ζωγραφική επιφάνεια σχέδια και μοτίβα της φαντασίας, επιδιώκει και πετυχαίνει τη σύζευξη του πραγματικού με το φανταστικό, έχοντας  όμως πάντοτε στον νου τη λιτότητα και τη λεπτότητα της αρχικής ιδέας.

Οι «μεγάλες μέρες» της Μαρίας Φιλιππακοπούλου δεν χαρακτηρίζονται από τη διάρκειά τους, αλλά από όσα συμβαίνουν εντός τους: από τις άσκοπες περιπλανήσεις και τις απρόσμενες συναντήσεις, μέχρι τα συναισθήματα που αυτές προκαλούν. Η σχέση με τον χώρο και τον χρόνο παραμένει πάντοτε ουσιαστική στο έργο της, αποκτά όμως τώρα ευρύτερες συναισθηματικές και φιλοσοφικές προεκτάσεις που σχετίζονται όχι μόνο με το τελικό αποτέλεσμα αλλά και με τη διαδικασία της δημιουργίας.

 

Κωνσταντίνος Παπαχρίστου